botoks

BOTOKS

Botoks, tüm dünyada amaç ve sonuçları öğrenildikçe kullanımı artan, en kolay ve en hızlı kırışıklık yok etme yöntemi olarak biliniyor. Ancak ismi sık duyulsa da, her zaman gündemde olsa da botox hakkında bilinmeyen çok şey vardır. Kısa zaman öncesine kadar pek çok nörolojik hastalığın tedavisinde kullanılan botoks, son yıllarda estetik amaçlı olarak yoğun şekilde kullanılıyor.

Botoks nedir?

Latince adı Clostridium botulinum olan bakterinin salgıladığı toksinin, laboratuar koşullarında işlenerek insan için tedavi edici hale getirilmiş şeklidir. Bu maddenin aslını bilmeyen bir kişinin, medya aracılığıyla yılan zehiri olduğuna dair yanlış bilgi vermesinden dolayı, bir çok kişi bunun yılan zehiri olduğunu zannediyor. Yılan zehiri olduğuna dair sizin de bir bilginiz ya da duyumunuz varsa, bunu zihninizden şimdi silip atınız. Bu, aslında bir bakteri toksinidir, yılan zehiri ile hiçbir ilgisi yoktur.

Botoks bakteri toksini ise bir insanı zehirleyebilir mi?

Botoxun toksin olduğu doğrudur. Toksin olmasını bir kenara bırakın, bizim tedavi için kullandığımız, tedavilerde bize yarar sağlayan ilaçların hepsinin, yüksek dozlarda alındığında zehirleyici etkileri zaten vardır. Bu, herkesçe bilinen gerçektir. Peki, bir ilaç, yüksek dozlarda alındığında zehirleyici etkisi oluyor diye normal dozlarda kullanımından da vaz mı geçmemiz gerek? Ya da hasta bu kullanımı red mi etmeli? Elbette hayır. Bir ilaç doğru bir şekilde kullanılırsa yarar verir, yanlış kullanılırsa zarar verir. Bu basit kural, hemen hemen her ilaç için geçerlidir. Botoks için de aynı. Normal bir şekilde kullanıldığı takdirde zararları olmayan bir maddedir. Bu nedenle, adının toksin olmasında dolayı sizde herhangi bir çekince oluşturmasın, zehirleyici etkisi olacağına dair endişe olmaksızın gönül rahatlığıyla uygulanabilir.

Botoksun etki mekanizması

Tüm vücudumuz beyin tarafından kontrol edilir. Herhangi bir hareketi yapmak istediğimizde beyinden çıkan hareket komutları, sinirler aracılığıyla kaslara iletilir. Sinir tarafından uyarılan kas da harekete geçer. Yine ter bezleri de sinir sisteminden çıkan komutlarla çalışır. Botoks, sinir uçlarında iletişimi sağlayan moleküllerin salgılanmasını durdurarak, sinirlerin, çalıştırdığı organlar ile arasındaki iletişimi keser. Bu durumda beyinden gelen komutlar sinirlerin çalıştırdığı organlara yani kaslara ya da ter bezlerine ulaşamaz. O organın, yani kas ya da ter bezlerinin çalışması engellenmiş olur.

Botoksun kullanım alanları

Tıpta birçok alanda, bu etki mekanizması sayesinde yararlanılır. Felç hastalarında kas kasılmalarını önlemede, tik dediğimiz farkında olmadan yapılan mimik hareketlerinin tedavisinde, şaşılığın düzeltilmesinde kullanılır. Estetik cerrahlar ise çoğu zaman mimik kaslarının hareketlerine bağlı olarak belirginleşen dinamik yüz çizgilerini belirginliğini yok etmek için, aşırı terleme tedavisi için, kas gerginliğine bağlı oluşan migren ağrılarını tedavi etmek için kullanır.

Botox mimik çizgilerini nasıl azaltır?

Yüzdeki mimik kaslarının yıllarca hareket etmesi sonucunda, üzerindeki deride katlanmaya bağlı oluşan çizgiler yerleşik hale gelir. Bu çizgiler, kas hareketlerinden kaynaklandığı için bunlara dinamik çizgiler adını veriyoruz. Örneğin alındaki yatay çizgiler, kaşlar arasındaki dikey çizgiler, göz kenarlarındaki kaz ayağı dediğimiz çizgiler, ağız çevresindeki dikey çizgiler dinamik çizgilerdir. Yüzün üst kısmındaki alın bölgesindeki dinamik çizgiler yaşlı, yıpranmış bir görünüm, iki kaş arasındaki çizgiler ise çatık kaşlı, kızgın bakış ifadesi verir. Yüzdeki mimik kaslarının hareketleri botoks uygulandığında zayıflar, hatta kas bir süreliğine hiç çalışmaz. Kasların hareketlerindeki zayıflamadan dolayı üzerindeki derideki kas hareketleri ile ortaya çıkan çizgilenmeler yavaş yavaş silinir. Sonuç olarak kızgın, yaşlı, bezgin gibi görünen yüz ifadesi giderilerek daha genç, daha canlı bir ifade kazanır.

Botoks ve aşırı terleme tedavisi

Botox, ter bezlerine de uygulanabilir. Bu şekilde ter bezleri ile onları çalıştıran sinir uçları arasındaki iletişim kesilir. Böylece ter bezlerinin aşırı çalışması engellenmiş olur. Çoğu kişi özellikle koltuk altı terleme probleminden dolayı büyük rahatsızlık duyar. Özellikle yaz aylarında herkeste koltuk altı terlemesi olur. Bu durum, hem kişinin kendisini, hem çevresini kötü ter kokusu ile rahatsız eder. Koltuk altı terlemesi için uygulanacaksa yaz öncesi, özellikle nisan, mayıs ayları en uygun aylardır. Ben bütün hastalarıma yaza girmeden önce uyguluyorum. Mayıs ayında koltuk altı botoks enjeksiyonu yaptıran bir kişi bütün yazı terleme ve ter kokusu problemi olmadan geçirir. Diğer taraftan bazı kişilerde mevsimle ilişkisi olmaksızın avuç içleri ve ayak tabanları da çok yoğun terleyebilir. Avuç içinin sürekli terli olmasından dolayı tokalaşmaya çekinen hastalar bile vardır. Aşırı terlemesi olan ve bu durumu sosyal, psikolojik problem haline getiren kişilerde oldukça başarılı sonuçlar alınır. Yapılan enjeksiyon terlemeyi azaltır. Terlemeye bağlı oluşan ter kokusu şikayetini ortadan kaldırır.

Botoks ve migren tedavisi

botoksBotoxun migren üzerine etkisi yakın zamana kadar bilinmiyordu. Migren hastası olup da, yüz bölgesindeki kırışıklıkların düzeltilmesi için uygulanan hastalarda enjeksiyonun ardından migren ataklarının düzeldiğinin farkedilmesiyle bu tedavi tesadüfen keşfedilmiş oldu. Migren ağrılarının büyük bir kısmının altta yatan nedeni baş bölgesindeki kasların gerginliğidir. Migrende ağrı ataklarına neden olan kasların gerginliği ortadan kaldırılırsa yani kaslar gevşetilirse, migren ağrılarına neden olan faktör ortadan kaldırılmış olur. Migren tedavisinde birçok ağrı dindirici ilaç kullanılıyor. Ancak botoksun en büyük avantajı, ağrıyı dindirmiyor, ağrının ortaya çıkmasını engelliyor. Migren hastalarının % 80-90'ı yarar görür. Migren tedavisindeki etkisi yaklaşık 4-6 ay sürüyor. Yani bir enjeksiyondan sonra 5-7 gün içinde etkisi başlar, 4-6 ay boyunca ağrısız bir dönem yaşarsınız. Etkisi geçmeye başladığında tekrar yeni enjeksiyon yapılması gerekiyor.

İnjeksiyon nasıl yapılıyor?

Botoks bir ilaç injeksiyonu şeklinde uygulanır. Ağrılı bir işlem değildir. Çok ince uçlu bir iğneyle injeksiyon yapılır. Enjeksiyon yapıldığı anda iğne batmasına bağlı olarak hafif bir acı hissedebilirsiniz. Tek hissedeceğiniz acı sadece bundan ibarettir. Migren tedavisi uygulanacaksa, gerginliğe neden olan kasların içine, kırışıklıkların düzeltilmesi isteniyorsa kırışıklığa neden olan kasların içine, terleme tedavisi uygulanacaksa, terleme şikayeti olan bölgede derinin altına yapılması gerekir. Toplamda 5-10 dakikalık bir işlemdir. İşlemi uyguladıktan sonra sakınmanız ya da dikkat etmeniz gereken hiçbir şey yoktur. Normal hayatınızı kaldığınız yerden itibaren aynen sürdürebilirsiniz.

Botoksun Etki süresi

Etkisi, enjeksiyon uygulamasından 1 hafta sonra yeterli seviyeye gelir. Etki her geçen gün giderek artar. 1 ay sonunda yerleşik bir hal alır. 2-3 ay kadar bu seviyede kalır. Sonra yavaş yavaş azalmaya başlar. Kırışıklık düzeltmek için ve migren tedavisi için uygulandığında etkisi 5-6 ay sonra kaybolur. Terleme tedavisi için uygulandığında etki süresi daha uzun olabiliyor. Bu sürenin bazı hastalarda 11 aya kadar uzayabildiği görülmüştür, ancak herkeste bu kadar uzun sürmeyebilir. İlacın etkisi geçtiğinde hiçbir sakıncası olmaksızın tekrar tekrar uygulanabilir. Tekrar eden enjeksiyonlarda etki süresi daha uzun olur.

Botoks, donuk ve ifadesiz ya da asimetrik bir görünüme neden olur mu?

Bu, eline enjektör alan herkesin uygulayabileceği bir işlem değildir. Ama maalesef neredeyse o hale geldi. Bu uygulamayı yapmak için yüz kaslarının anatomisine son derece hakim olmak gerek. Her doktorun yüz anatomisini bildiğini varsayabiliriz. Ancak bu yeterli değil. Yüz bölgesinde enjeksiyonların yapılacağı noktaları doğru bir şekilde belirlemek çok önemli. Doğru noktadan 3-5 mm lik sapmalar dahi sonucu kötü yönde etkileyebilir. Örneğin çapı 0,5 cm olan bir kasın tam içine gelecek şekilde enjeksiyon yapmak için anatomi bilgisinin yanı sıra çok özel deneyim ve beceri gerektirir. Doktor, enjeksiyon yapacağı noktaları doğru şekilde belirleyemezse ya da gelişigüzel noktalara gelişigüzel dozlarda enjeksiyon yaparsa donuk yüz ifadesi de olur, ifadesiz bir yüz de olur, asimetri de olur, her şey olur. Botoks sonuçları hakkında pek çok olumsuz söylenti duymanızın nedeni işte budur. Tam tersi, enjeksiyon yapılacak noktalar dikkatlice belirlenip, konuya hakim, işi bilen bir kişi tarafından yapıldığında ise mükemmel sonuçlar ortaya çıkar, son derece doğal bir görünüm yakalanır. Sizi tanıyan kişiler yüzünüze baktığında bir farklılık, bir değişim, bir gençlik hissederler, ama bu farkın nereden geldiğini bir türlü çözemezler. İşin en güzel yanı da işte bu. Yüzünüze gelen güzellikle birlikte botoxlu olduğunuz dahi belli olmaz.

Botoksun zararları ve yan etkileri

Normal uygulamalarda bilinen yan etkileri olmamasına rağmen yanlış uygulamalarda istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilir. Botoksun etkisini yok ederek bu durumu düzeltecek herhangi bir ilaç yoktur. Böyle bir durumla karşılaşıldığında etki süresinin dolmasını beklemek gerekir. Etkisi geçtiğinde ortaya çıkan istenmeyen sonuç kendiliğinden düzelir.

Botoks fiyatları

Şu bir gerçek ki, bu pahalı bir ilaçtır, serum fizyolojik ile sulandırılarak enjekte edilir. Ticari çıkarlarını ön planda tutan kişi ya da kurumlar, normalden daha fazla sulandırıyorlar, insanların düşük fiyat cazibesine kapılışlarından yararlanarak aynı şişedeki ilacı daha çok sayıda kişiye uygulamayı ticari politika olarak benimsiyorlar. Fiyatlar göz önüne alınırsa, normalin yarısı ya da üçte biri fiyatı ile yapanların, bundan nasıl zarar etmediğinin, hatta kar ettiğinin tek bir açıklaması var: o da normalden fazla sulandırarak herkese daha düşük dozda uygulamalarıdır. Düşük doz uygulandığında etkisi zayıf olur, etki süresi daha kısa olur. Fiyatlar bu nedenle oldukça değişkendir. Her hastanın kendi iradesi ile tedavisini yaptıracağı doktoru seçme özgürlüğü olduğundan dolayı, bu konunun takdirini hastanın kendisine bırakıyorum.

Botoksun yan etkisi var mı?

Sağlık açısından hiçbir yan etkisi yoktur. Uygulama anında hafif bir şişlik, kızarıklık, belki anlık morarma olabilir. Bunların hepsi geçici olan şeylerdir, ciddiye almaya gerek yoktur. Gerçek anlamda ise olumsuz hiçbir yanı yoktur. Ancak, gebelik ve emzirme dönemlerinde yapılması konusunda kesin bilgiler olmadığı için hamile ve lohusalarda uygulanmasını doğru bulmuyorum. Sinir-kas sistemine ait hastalığı olan kişilere, örneğin myastenia gravis, Eaton Lambert Sendromu olan hastalara botoks yapılmasını önermiyorum.

Kaynaklar:

Botulinum toxin: examining duration of effect in facial aesthetic applications
Efficacy of fresh versus refrigerated botulinum toxin in the treatment of lateral periorbital rhytids