Meme rekonstrüksiyonu

MEME REKONSTRÜKSİYONU

Meme kanseri, kadınlarda en sık ortaya çıkan kanser türüdür. Meme kanseri her 8 kadından birinin korkulu rüyasıdır. Tıptaki ilerlemelerle her ne kadar hastalığı erken evrede yakalamak ve tedavi etmek mümkünse de, bu organın alınması gerektiği durumlarda çoğu kadın kendini eksik ya da çirkin hisseder. Ülkemizde de son 15 yıldır başarıyla uygulanan meme rekonstrüksiyonuyla kanser nedeni ile kaybedilen memenin yerine yenisini oluşturmak mümkündür.

Meme kanserinin tedavisi için uygulanan en temel yöntem cerrahi tedavidir. Cerrahi tedavide, göğsün bir kısmı ya da gerekirse tamamı alınır. Cerrahi tedaviye ek olarak kanserin ilerleme derecesine göre radyoterapi ve kemoterapi de eklenebilir. Meme kanseri, kadının hayatı boyunca yaşayabileceği en büyük travma sayılabilir. Cerrahi tedavi uygulanarak göğsü alınmış bir kadın, kanser gibi bir hastalığa yakalanmış olmanın verdiği endişenin yanı sıra kadınlığını simgeleyen organının kaybından dolayı da büyük bir ruhsal çöküntü içinde olur. Bazı kadınlar kendini kadın olarak eksik, bazıları çirkin, bazıları ise hayat boyunca hastalıklı olarak hissedebilir. Hastalık genç yaştaki kadınları da etkisi altına alabilir. Günümüzde ilerleyen teşhis yöntemleri sayesinde artık bu göğüs kanseri türünü çok erken dönemde yakalamak ve tedavi etmek mümkündür. İlerleyen modern cerrahi teknikler ile göğsü alınan bir kadına meme rekonstrüksiyonu, yani yeni göğüs görünümünü kazandırma işlemi artık başarıyla uygulanabiliyor, kadının bu kaygılarının ortadan kalkmasını sağlıyor.

meme rekonstrüksiyonu

Tram flebinin tasarımı

meme rekonstrüksiyonu

Göğüs bölgesine transfer edilmiş ve dikilerek adapte edilmiş karın dokuları, yeni oluşturulmuş meme başı

meme rekonstrüksiyonu

Ameliyatın tamamlanmış hali

meme rekonstrüksiyonu

Doku genişletici uygulaması

meme rekonstrüksiyonu

Doku genişletici yerleştirilmiş durumu

Yeni göğüs ne zaman yapılır?

Meme rekonstrüksiyonu, kanser gibi hastalıklarda kaybedilen memenin yerine yenisinin oluşturulması olarak tanımlanır. Meme rekonstrüksiyonu işlemi, göğüs alındığı anda (primer meme rekonstrüksiyonu) ya da sonradan (sekonder meme rekonstrüksiyonu) olmak üzere iki farklı zamanda gerçekleştirilebilir. Anında uygulanan rekonstrüksiyonda, göğsün alınması ile yeni bir göğüs eş zamanlı olarak yapılır.

Anında yapılan onarım (primer meme rekonstrüksiyonu): Erken evrede teşhis ve tedavi edilebilen kanserin tedavisi için bazen sadece cerrahi yöntem yeterli olabilir. Ameliyatla eşzamanlı yapılan meme rekonstrüksiyonu için, kanserli dokuyu içeren göğüs alındıktan hemen sonra plastik cerrahi ekibi devreye girerek alınan göğsün yerine yenisini oluşturur. Bu operasyonun avantajı, kadının ikinci kez ameliyat olmaktan kurtulması ve en önemlisi de alınan göğsün hemen yerine konması sonucu kadının psikolojik travmayı daha az hissetmesidir. Meme kanserine yakalanıp memesi alınan kadınlar aynaya baktıklarında kendilerini eksik ya da çirkin hissederler. Dolayısıyla meme rekonstrüksiyonu ameliyatla aynı seansta gerçekleştirildiğinde hastalar bu görüntüye maruz kalmaktan kurtulmuş olur. Bu da kadının psikolojik sağlığı üzerinde son derece önemli rol oynar.

Sonradan yapılan onarım (sekonder meme rekonstrüksiyonu): Meme rekonstrüksiyonunda ikinci seçenek ise sekonder meme rekonstrüksiyonudur. Göğüs alındıktan sonra radyoterapi ya da kemoterapi gibi ek tedaviye gerek duyuluyorsa meme rekonstrüksiyonu hemen gerçekleştirilemez. Bu durumda kaybedilen memenin yerine yenisinin oluşturulabilmesi için kanserli bölgenin kontrol altına alınması ya da ek tedavinin tamamlanması beklenir. Aksi takdirde bu tedavi yöntemlerinin tüm dokulara olduğu gibi ameliyat bölgesinin dokularına da zarar verebilir. Yeni göğsün sonradan yapılabilmesi için, göğsün alınması ameliyatını gerçekleştiren genel cerrahın, kadının meme kanserinden tamamen kurtulduğundan ya da hastalığın bir daha tekrarlamayacağından emin olması gerekir. Çünkü yeni göğüs, yanlışlıkla kanserli bir nokta üzerine yapılırsa kanserli doku gömülür ve bunun sonucunda tekrarlayan hastalığı erken dönemde teşhis etmek mümkün olmaz. Bu riskler ortadan kalktığında devreye estetik ve plastik cerrahi uzmanı girer ve kaybedilen göğsün yerine yenisi oluşturulur.

Meme rekonstrüksiyonu için ne tür teknikler uygulanır?

Meme rekonstrüksiyonu birkaç farklı teknik uygulanarak sağlanabilir. Gerek anında yapılan rekonstrüksiyonda, gerekse sonradan yapılan rekonstrüksiyonda aynı yöntemler uygulanır. Meme rekonstrüksyonu ya silikon protez gibi yabancı materyal kullanılarak ya da hastanın kendi dokusundan yararlanılarak gerçekleştirilir.

Silikon protez uygulamaları

Memedeki tümörün çıkarılması için göğüs alındığında, o bölgede geriye yeteri kadar doku kalmışsa, bir başka deyişle sadece kanserli bölge çıkarılmış ise göğüs kasının altına silikon protez yerleştirmek yeterli oluyor. Ameliyat sırasında bazen hazır silikon protezler, bazen de meme altında yerleştirildikten sonra içine serum fizyolojik verilerek sonradan şişirilebilen silikon protezler kullanılıyor. Protez seçimi, sağlam memenin büyüklüğüne göre değişir. Hazır protezler çok küçük memesi olan ve bu sayede hacmi ayarlayabilen hastalar için uygundur. Bunun aksine hastanın memesi büyükse ya da sarkıksa ve sağlam memeye dikleştirme, küçültme gibi herhangi bir cerrahi müdahale istenmiyorsa, göğüsler arasında simetriyi mümkün olduğu ölçüde sağlabilmek için içeri yerleştirildikten sonra şişirilerek büyütülen protezler tercih edilir. Bu tip protezler, belli bir hacim verilerek meme altına yerleştirilir, sonra yaklaşık 4-5 aylık süre içerisinde, yeni oluşturulan memenin büyüklüğüne kavuşuncaya dek şişirilir. İki göğüste simetrik bir sonuç elde edildiğinde proteze serum serum fizyolojik aktarma işlemi sona erdirilir.

TRAM Flebi

Meme rekonstrüksiyonu, protezin yanı sıra hastanın kendi dokusundan yararlanılarak da gerçekleştirilir. Bu yöntemin avantajı, infeksiyon oluşumu ya da vücudun yabancı maddeyi kabullenememesi gibi riskleri ortadan kaldırmasıdır. En sık uygulanan yöntem ise, karın bölgesindeki deri ve deri altı dokusundan yararlanmaktır. Bu yöntemin özellikle karın bölgesinde, doğumlara veya kiloya bağlı sarkma oluşan hastalarda uygulanır. TRAM flebi, karın bölgesindeki yağ dokusunun, karın ön duvarını oluşturan kas ile birlikte, karından göğüs altına doğru oluşturulan bir tünelin içinden geçirilerek göğüs bölgesine transferi şeklinde uygulanır. Alt karın bölgesindeki yağ dokusu, normal bir göğüs dolgunluğunu oluşturmaya yeter. Bu yöntemin avantajı, aynı zamanda karın bölgesindeki fazlalık yağlardan kurtulmuş olunuyor.

Meme rekonstrüksiyonunda uygulanan TRAM flebi ameliyatları uygun donanıma sahip bir hastanede yapılır. Ameliyat, genel anestezi altında uygulanır. Ameliyat 6-8 saat sürebilir. Ameliyatın ardından hasta kendini iyi hisseder ve herhangi problemi olmaz ise 3 gün sonra hastaneden çıkabilir. TRAM flebi ameliyatı hem göğüs, hem karın bölgesine uygulandığı için oldukça geniş çaplı bir ameliyattır, bu nedenle hastanın iyileşme süresi de aynı oranda zaman alır. Hastanın sağlık durumuna göre 10 gün kadar evde istirahat etmesi gerekir. Ev istirahati süresi boyunca kişi ilk günlerde bir başkasının yardımını alarak ev içinde yürüyebilir, ihtiyaçlarını görebilir, 4-5 gün sonra yardım ihtiyacı olmayacak derecede iyileşebilir. Karındaki fazlalıkların alınmasından dolayı karında gerginlik olur, bu durum da ağrıya sebep olabilir. Ameliyattan 4-5 gün sonra banyo yapılabilir. İlk hafta sulu ve yumuşak yiyeceklerle beslenmekte ve hapşırma, öksürme, ıkınma ve bağırma gibi karnın iç basıncını arttıran hareketlerden sakınmakta yarar vardır. Herhangi problem olmadığı takdirde, hasta ameliyattan yaklaşık 10 gün sonra, göğüs ve karın bölgesine yük binmeyecek şekilde yavaş yavaş günlük işlerini yapmaya başlayarak normal hayatına dönebilir. Ancak yaklaşık 1-1,5 ay süreyle ağır ve yorucu işlerden sakınmak gerekir.

Doku genişletici uygulamaları

Daha önceden karın bölgesinden safra kesesi, mide gibi geçirilmiş ameliyatları olan hastalarda TRAM flebi tekniğini uygulamak mümkün olmaz. Böyle bir durum ya da TRAM flebinin uygulanışını teknik olarak zorlayan başka bir durum olduğu takdirde kalıcı ya da geçici doku genişleticiler, alternatif yöntem olarak düşünülebilir. Doku genişleticiler, silikondan imal edilmiş balon şeklinde malzemelerdir. Gerekli görülen bölgeye yapılan ameliyat ile deri altına yerleştirilir. İhtiyaca göre çeşitli şekil ve boyları vardır. Uygun şekil ve büyüklükteki doku genişletici, yerleştirilmesinin ardından 3-4 günlük aralar ile bir enjektör aracılığıyla içi bir miktar serum ile şişirilir. Doku genişletici şişirildikçe içeride dolgunluk oluşturur. Şişirme ölçüsü, doku genişleticinin büyüklüğüne göre düzenlenir. Şişirme süreci ortalama 1-2 ay sürer. Bu süre her şişirmede verilen serum miktarına ve doku genişleticinin hacmine bağlıdır. Doku genişletici tam olarak şiştiğinde göğüs bölgesinde meme şeklinde dolgun görünüm kazanılır. Doku genişletici kalıcı olarak takılmış ise herhangi bir problem olmadıkça bir daha çıkarılmaz, öylece kalır. Geçici doku genişleticiler kullanılmış ise, yeterli dolgunluk sağlandığında ikinci ameliyat ile içerideki doku genişletici çıkarılıp, onun yerine meme büyütme için kullanılan silikon meme protezleri yerleştirilir.

Doku genişletici yerleştirme ameliyatları, uygun donanıma sahip bir hastanede yapılır. Ameliyat sırasında genel anestezi uygulanır. İşlem ortalama 1 saat sürer. Ameliyattan sonra, hasta aynı gün ya da o gece kalması gerekirse ertesi gün hastaneden çıkabilir. Ameliyattan birkaç gün sonra banyo yapabilir. Ameliyattan sonra rahatsız edici derecede ağrı olmaz. 10-15 günlük dönemin sonunda yaraların iyileşmesi ile, 3-5 günlük aralar ile doku genişletici şişirilmeye başlanır. 1-1,5 ay içinde istenilen büyüklüğe ulaşılmış olur. Şişirme işlemi ağrısız, basit bir işlemdir ve ofis ortamında uygulanabilir. Şişirme süreci içinde kişi, kendisine rahatsızlık vermeyecek derecede günlük işlerini görebilir. Geçici doku genişletici yerleştirilmiş hastalar ikinci kez ameliyat edilerek doku genişleticinin yerine kalıcı meme protezi takılır. Bu da ayrı bir ameliyattır ve ilk ameliyattaki gibi uygun donanımı olan bir hastanede genel anestezi altında yapılır. Hasta ameliyattan 1 gün sonra hastaneden çıkabilir. İlk ameliyattaki gibi 3 gün sonra banyo yapabilir. Ameliyattan sonra rahatsız edecek derecede ağrı olmaz. 1 hafta içinde günlük hayatına dönmesi mümkündür.

Hangi hastaya hangi yöntem?

Kime hangi yöntemin daha uygun olacağı hasta ile görüşmenin sonucunda belli olur. Burada belirleyici olan faktörler başta hastanın genel sağlık durumu olmak üzere, vücut yapısı, daha önceden karın bölgesinden herhangi bir ameliyat geçirip geçirmediği ve sağlam olan memenin büyüklüğüdür. Hastalığa erken tanı konuluyorsa ya da ameliyat meme kanserinden korunmak amacıyla yapılıyorsa göğüs ucu ve çevresi korunabilir. Aksi vakalarda ise bu bölgenin alınması gerekir. Meme ucu ve çevresini kaplayan bölüm ameliyat sırasında alınmışsa önce hastanın meme hacmi sağlanır.

Yeni bir meme başının yapımı

Ameliyatta hangi teknik uygulanırsa uygulansın, yine eksik olan meme başını oluşturmak için bir cerrahi işlem daha gerekir. Meme başı oluşturmak için çok sayıda yöntem vardır. Hastanın bacağının iç tarafı ya da genital bölgesi gibi farklı noktalarından alınan yamalarla göğüs ucu ve çevresi yeniden oluşturulur. Bir başka teknik de, tatuaj yani dövme yöntemidir. Bu teknikte, meme ucu ve areola dediğimiz meme başı çevresi, gerçek rengini alıncaya dek, özel boyalarla birkaç aylık aralar ile boyanır, yani dövme yapılır. Bu yöntemlerden hangisinin uygulanacağına hasta ile karşılıklı konuşarak karar verilir. Eğer geçici doku genişletici yerleştirilmişse, kalıcı protez yerleştirmek üzere yapılan ameliyat sırasında meme başı da oluşturulabilir. Böylece ek bir girişime gerek kalmaz.

Yeni oluşturulan göğüs

Meme rekonstrüksiyonu uygulanarak oluşturulan yeni memenin şekli ve büyüklüğü, diğer meme ile aynı olmayabilir. Diğer meme ile mutlak simetriyi sağlamak her zaman mümkün değildir. Bu nedenle hastaların her iki göğsün aynı olacağına dair beklenti içinde olmamaları gerekir. Her iki meme arasında şekil ve büyüklük açısından belirgin fark varsa, göğüsleri eşitleyebilmek için, sağlam olan tarafa göğüs büyütme ya da göğüs küçültme ameliyatı yapılması düşünülebilir. Meme rekonstrüksiyonu, kaybedilmiş organın tekrar yerine konmasının yanı sıra hastanın psikolojik durumunun düzelmesini ve özgüvenini tekrar kazanmasını da sağlar.

Kaynaklar:

Patient satisfaction in postmastectomy breast reconstruction
The effect of immediate breast reconstruction with Becker-25 prosthesis